خادم عرفا؛ عبدالباقی هیلهمن غزنوی
عبدالباقی هیلهمن غزنوی، که در آثار و نوشتههای خود با لقب «خادم عرفا» شناخته میشود، از علاقهمندان و پژوهشگران حوزهٔ عرفان و ادب است. او بخش مهمی از فعالیتهای فکری و فرهنگی خود را به شناخت و معرفی عرفان اسلامی، تصوف، عشق الهی، سیر و سلوک، تزکیهٔ نفس و میراث عارفان و شاعران بزرگ خراسان و غزنه اختصاص داده است.
پیوند عمیق او با غزنی و میراث فرهنگی و عرفانی این سرزمین، در بسیاری از نوشتهها و آثارش بازتاب یافته است. غزنی برای او تنها یک زادبوم جغرافیایی نیست؛ بلکه نمادی از میراثی بزرگ در عرصههای علمی، ادبی و عرفانی است سرزمینی که نام بزرگان و اندیشمندانی چون سنایی غزنوی و شمار بسیاری از عالمان و عارفان خراسان با آن پیوند خورده است.
رویکرد فکری و عرفانی
در اندیشهٔ هیلهمن غزنوی، عرفان از شریعت جدا نیست بلکه حرکت انسان از ظاهر به باطن، از علم به معرفت، از نفس به تزکیه و از خودبینی به خداجویی است.
او در نوشتههای خود میکوشد مفاهیم عمیق عرفانی را با زبانی ساده، شاعرانه و قابلفهم برای نسل امروز بیان کند. ازاینرو، موضوعاتی چون عشق، اخلاص،توکل، توبه، نفس، روح، اختیار و تقدیر، کشف و فراست، فنا و بقا، حال و مقام، صحو و سکر، شریعت و طریقت و حقیقت، انسان کامل و سیر و سلوک در شمار مباحث مورد علاقهٔ اوست.
یکی از محورهای اساسی نگاه او، پیوند عقل و عشق است. او عقل را چراغ راه و عشق را نیروی حرکت در مسیر حقیقت میداند. از دیدگاه او، عرفان حقیقی نه گریز از عقل است و نه بیاعتنایی به شریعت؛ بلکه رسیدن از دانستن به چشیدن و از سخن به معناست.
عشق محور اندیشه او
در نوشتهها و اشعار هیلهمن غزنوی، «عشق» جایگاهی محوری دارد. عشق در نگاه او تنها احساسی انسانی نیست؛ بلکه راهی برای شناخت خویشتن و تقرب به حقیقت است.
از همین منظر، عبادت نیز هنگامی به کمال میرسد که از ترس صرف از دوزخ و طمع صرف بهشت فراتر رود و به محبت الهی برسد. او در نثرهای عارفانهٔ خود بارها بر این معنا تأکید کرده است که انسان باید خدا را برای خودِ خدا دوست بدارد و عبادت را با حضور دل و محبت درآمیزد.
آثار و نوشتهها
آثار و تولیدات فکری و ادبی هیلهمن غزنوی را میتوان در چند حوزهٔ عمده دستهبندی کرد:
۱. نثرهای عرفانی و تأملات معنوی
نوشتههایی دربارهٔ عشق الهی، تزکیهٔ نفس، عبادت عاشقانه، انسان کامل، سلوک، معرفت، نفس و روح و دیگر مفاهیم عرفانی.
۱. اشعار و سرودههای عارفانه
آثاری با درونمایههایی چون عشق، غربت، عرفان، نماز عشق، فراق، خزان، غزنی و دلبستگی به میراث معنوی خراسان.
نمونهای از این نگاه را میتوان در این تعبیر او دید:
نمازِ زهد باشد کنج مسجد
نمازِ عشق کوی یار خواهد
در قطعهٔ «نماز عشق» نیز عبادت از منظر عشق و سوختن در راه محبوب تصویر میشود.
۱. نوشتههای مربوط به بزرگان عرفان و ادب
او به معرفی و بررسی شخصیتها و میراث بزرگانی همچون سنایی غزنوی، مولانا، حافظ، بیدل، عطار، اقبال، عبدالقادر گیلانی، احمد جام، ابنعربی، غزالی، شیخ سعدالدین انصاری مصفای غزنوی مولانا جامی ابنسینا و دیگر عارفان و اندیشمندان علاقهمند است.
۱. بیدلشناسی و پاسداشت میراث ادبی افغانستان
حفظ و معرفی میراث بیدلخوانی و بیدلشناسی در افغانستان نیز از حوزههای مورد توجه اوست. او در این زمینه به شخصیتهایی چون عبدالحمید اسیر قندیآغا و فرزند ایشان، عبدالعزیز مهجور، و نیز به تداوم این سنت ادبی در نسلهای بعدی توجه نشان داده است.
در نگاه شاعرانهٔ هیلهمن غزنوی، انسان باید از ظاهر عبور کند و به حقیقت خویش برسد:
ای فرزند آدم،
مقام و جایگاه خویش را دریاب؛
تو در سرشت خود
آیینهای از معنا هستی
پس فروتنی را بیاموز
نفس را بشناس
و در راه عشق
از خویشتن عبور کن.
در نوشتههای او، فروتنی، محبت، بیتعصبی، شناخت خویشتن، تزکیهٔ نفس و خدمت به انسان از نشانههای مهم سلوک معنوی شمرده میشوند.
فعالیت فرهنگی و رسانهای
موسس و مسوول انجمن فرهنگی هجویری
معاون انجمن فرهنگی حکیم سنایی
ریس کمیته فرهنگی شورای اجتماعی غزنه باستان
هیلهمن غزنوی در کنار نوشتن، از فضای رسانههای اجتماعی برای نشر اندیشههای عرفانی و ادبی استفاده میکند. محتوای او شامل نوشتههای عرفانی، اشعار، شرح مفاهیم تصوف، معرفی بزرگان، تصاویر و طرحهای فرهنگی و مذهبی و سخنان کوتاه معنوی است.
از عناوین و فضاهای رسانهای مرتبط با فعالیت او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
«اندیشههای عرفانی هیلهمن غزنوی»
«صفحهٔ عشق و عرفان»
یوتوپ اندیشه های عرفانی هیله من غزنوی
او همچنین در برخی فعالیتهای رسانهای با عنوان «صوفیزم و تصوف» به معرفی مفاهیم و میراث عرفانی پرداخته است.
رسالت فکری
آنچه در مجموع از آثار و گفتار هیلهمن غزنوی نمایان است، کوشش برای نزدیککردن عرفان به زندگی انسان معاصر است؛ عرفانی که در آن عشق با اخلاق، معرفت با فروتنی، عبادت با اخلاص و دانش با عمل همراه باشد.
او در این مسیر میکوشد میراث عارفان و شاعران گذشته را نه صرفاً بهعنوان یادگاری تاریخی، بلکه بهعنوان پیامی زنده برای انسان امروز بازخوانی کند
آثار چاپ شده
فرهنگ عرفانی
عرفان عشق
عرفان اقبال
عرفان رحمن بابا
الهامات شیخ عبدالقادر گیلانی
تذکره مجاذیب غزنه
مجموعه های شعری
صدای خموشی
دیار سنایی
وظایف مطبوعاتی
مدیر مسوول مجله سواد در وزارت معارف
مدیر مسوول مجله صبا
مسوول مجله گرزندوی
مدیر مسوول هفته نامه های
تفاهم
معرفت
و حدیقه.
از همین رو، لقب«خادم عرفا» برای او بیش از یک عنوان بیانگر نوعی رسالت است.
نشر نینامه: www.neynama.com




